Jak powstaje ból?

Ból (łac. dolor; gr. algos, odyne) – według definicji Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu subiektywnie przykre i negatywne wrażenie zmysłowe i emocjonalne, powstające pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę (tzw. nocyceptywnych) lub zagrażających ich uszkodzeniem. Ból jest odczuciem subiektywnym, dlatego jest nim wszystko to, co chory w ten sposób nazywa, bez względu na obiektywne objawy z nim związane. Receptorami bólowymi są nocyceptory.

Odczucie bólu wyzwala również każdy supramaksymalny bodziec specyficzny dla danego receptora, np. silny impuls świetlny powoduje ból gałek ocznych, silny bodziec akustyczny powoduje ból lokalizowany w uchu.

W psychologii ból jest uważany za popęd uruchamiający odpowiednie formy zachowania się zwierzęcia, które prowadzą, często przez uczenie się, do usunięcia się spod działania lub do uniknięcia bodźca bólowego.

Bólowi towarzyszy pobudzenie układu nerwowego współczulnego (przyspieszenie czynności serca, wzrost ciśnienia tętniczego) i wzmożenie wydzielania niektórych hormonów (np. hormonów kory nadnerczy). Ból ma istotne znaczenie dla rozpoznania i umiejscowienia procesu chorobowego oraz uniknięcia lub zminimalizowania uszkodzenia tkanki.

Niepowodzenie w leczeniu bólu ostrego może w niektórych przypadkach doprowadzić do rozwinięcia się stanu bólu przewlekłego.

Przypuszcza się, że ludzie silniej odczuwają ból niż inne zwierzęta, gdyż więzi społeczne są u nich mocniej rozwinięte, w związku z czym dobrą strategią ewolucyjną było sygnalizowanie bólu współplemieńcom.

Istnieje wiele rozbieżnych opinii badaczy na temat tego, czy zwierzęta inne niż ludzie odczuwają ból psychiczny oraz jakie jego postacie są w stanie odczuwać[3].

Jak pokazują to zwierzęta?

Pies odczuwa ból tak samo jak my, ale tego nie okazuje w taki sposób, jak człowiek. Trudno z resztą się dziwić – pies, jak wiemy nie potrafi mówić, więc wprost nie dowiemy się co naszemu czworonogowi dolega. Jednak baczne obserwowanie naszego psiaka może wiele pomóc. U psów ból i choroba objawia się często zmianą zachowania- pojawiają się nietypowe zachowania dla niego: więcej śpi, częściej chodzi, mniej pobiera pokarmu lub więcej pije. Bywa i tak, że ból przebiega skrycie, bez zmian w zachowaniu i zwierzęta nie pokazują nic po sobie.

Jednak warto zwrócić uwagę na poniższe symptomy, które relatywnie często pojawiają się, gdy psa coś boli:

Więcej niż zwykle śpi i odpoczywa.

• Niechęć do ulubionych zabaw –i z nami, i z innymi psami.

• Zmiana w zachowaniu – pojawienie się nietypowych zachowania dla danego zwierzęcia np. chowanie się przed obcymi, leżenie na wycieraczce, pokładanie się na kafelkach etc
• Gdy pies, który zwykle kochał spać na kanapie układa się na podłodze, lub wykazuje niechęć przy wchodzeniu do samochodu. Może być to objaw chorób stawów, bólu kręgosłupa lub jakiekolwiek innego bólu

Nierówno zdarte pazury są oznaką, że któraś z łap jest bardziej obciążona. Oznacza to zwykle ból w drugiej kończynie

Inochód, czyli chodzenie dwiema lewymi lub dwiema prawymi łapami jednocześnie (jak wielbłąd). Co prawda u niektórych ras to normalne, ale gdy wcześniej pies nie chodził w ten sposób, warto pójść z nim do lekarza weterynarii

Uporczywe wylizywanie łap lub łapy  może sygnalizować tzw. strategią samopoświęcenia, kiedy pies poświęca jedną część ciała, by poczuć ulgę w bólu jakiegoś narządu, np. jelit. Lizanie podnosi poziom endorfin i serotoniny w organizmie, odstresowuje, ale nie leczy.

• Przy alergii lub chorobach skóry może występować niechęć do dotyku w określonych miejscach albo w ogóle – łącznie z reakcjami lękowymi bądź agresją.

Brak apetytu. Przyczyny mogą być różne, od tak oczywistych, jak ból zębów czy dziąseł, po nietypowe, jak drzazga zobgryzanego patyka i resztki jedzenia.

Zjadanie rzeczy niejadalnych (np. kamieni) może pojawić się przy bólach brzusznych, np. przy niedrożności jelit, wrzodach żołądka.

Kulenie się, mrużenie oczu, ziewanie, odwracanie głowy, czyli reakcje, które w psim języku oznaczają pojednanie, powinny nas zaniepokoić, jeśli występują w sytuacjach nieadekwatnych do takiego zachowania.

Agresja w stosunku do obcych, ale też znajomych osób czy psów może pojawić się przy długotrwałym i niezdiagnozowanym bólu. Jeżeli coś takiego cię zaniepokoi, zanim zwrócisz się dobehawiorysty, najpierw zgłoś się z psem do weterynarza.

Nietypowe dla naszego psa zachowania, np. natrętne gonienie ogona, może świadczyć o stanach zapalnych w okolicy zadu.